دانش پرستاری: از کلاس درس تا جامعه

هیپوگلیسمی یا کاهش قند خون در نوزادان



 



گلوکز یک سوخت حیاتی

در بین غذاها گلوکز یک منبع مهم و بی واسطه انرژی برای بدن است، گلوکز همچنین می تواند در کبد و ماهیچه ها برای کاربردهای بعدی ذخیره می شود و مازاد آن به صورت چربی درمی آید. گلوکز منبع اصلی غذای مغزاست و علی الخصوص برای نوزادان و کودکان از اهمیت زیادی برخوردار است. ترکیبات هورمونی و مکانیسم های عصبی با مقدار گلوکز وعده های غذایی تنظیم می شوند. در طول حاملگی گلوکز بوسیله جفت از مادر به جنین انتقال می یابد، مقداری از این گلوکز در جفت به صورت گلیکوژن ذخیره می شود و بعد مورد استفاده قلب، کبد و ماهیچه های جنین قرار می گیرد، این ذخیره ها برای تامین مغز جنین در طول زایمان و همچنین برای تغذیه بعد از تولد جنین مهم هستند.

هیپوگلیسمی در نوزاد چیست؟

هیپوگلیسمی وضعیتی است که در آن مقدار گلوکز بدن در جسم از حد طبیعی کمتر است.

چه نوزادانی تحت تاثیر هیپوگلیسمی قراردارند؟

تقریبا از هر 1000 نوزاد دوتای آنها دچار هیپوگلیسمی می شوند

نوزادانی که بیشتر مستعد این حالت هستند:

*نوزادانی که مادران دیابتی دارند بعد از زایمان وقتی که مبنای گلوکز (بدن مادر) از بین می رود و تولید انسولین سوخت و ساز گلوکز را برعهده می گیرد

سن کم نوزاد ممکن است باعث ذخیره کم گلوکز شود.

*نوزادان نارس بخصوص آنهایی که وزن کمی دارند به علت عملکرد نارس کبد، ذخیره گلوکزی کمی دارند.

دلایل هیپوگلیسمی درنوزاد چیست؟

هیپوگلیسمی ممکن است به دلایل زیر ایجادشود:

*کم شدن مقدار گلوکز درخون

*کاهش ذخیره گلوکز

*بکاربردن ذخیره گلوکز (قند ذخیره شده در کبد)

*بازداشتن بدن برای بکاربردن گلوکز

وضعیت های زیادی ممکن است باهیپوگلیسمی نوزاد درارتباط باشدشامل:

*عدم تغذیه ناکافی مادر در دوران بارداری

*وجود انسولین مازاد تولیدشده در بدن یک مادر دیابتی

*بیماری شدید خونی در نوزاد (همولتیک، ناسازگاری خون مادر با جنین)

*نقص های زایمان

*بیماری متابولیک مادرزادی

*آسفکسی نوزاد

*Cold stress

*بیماری کبد

چرا هیپوگلیسمی در نوزاد یک نگرانی است؟

مغز به گلوکز خون بعنوان یک منبع اصلی سوخت وابسته است گلوکز خیلی کم، می تواندبه توانایی عملکردی مغز آسیب برساند. هیپوگلیسمی شدید یا طولانی ممکن است باعث آسیب جدی به مغز شود.

علایم هیپوگلیسمی در نوزاد چیست؟

علایم هیپوگلیسمی در نوزاد تازه به دنیا آمده ممکن است در ابتدا ظاهر نشود ولی در زیربیشتر علایم رایج هیپوگلیسمی آورده شده است، گرچه در هر نوزادی ممکن است نشانه های متفاوتی ظاهر شود مثل:

*ترس و لرز

*سیانوز

*آپنه

*هیپوترمی

*احساس ضعف

*بی حالی

*تشنج

***علایم هیپوگلیسمی ممکن است با مشکلات دیگر پزشکی هم شباهت داشته باشد.***

چگونه هیپوگلیسمی در نوزاد شناخته می شود؟

با یک تست خون ساده که سطح گلوکز خون رانشان میدهد می توان هیپوگلیسمی را تشخیص داد، خون ممکن است بوسیله یک سوزن از بازوی نوزاد یا از میان یک کاتتر نافی (گذاشتن یک لوله در بند ناف نوزاد) کشیده شود.

***بطورکلی یک نوزاد باسطح گلوکز کم به درمان احتیاج خواهد داشت.***

درمان هیپوگلیسمی در نوزاد؟

درمان مشخص هیپوگلیسمی در نوزاد توسط پزشک اطفال تشخیص داده می شود البته با مبنا قرار دادن:

* سن نوزاد

*سلامت عمومی و تاریخچه پزشکی

*وسعت بیماری

*تحمل نوزاد شما برای درمان ها، روش ها و روان درمانی های خاص

*پیش بینی برای زمان درمان بیماری

*نظرات و خواسته های شما دردرمان بیماری

 

درمان شامل:

*جانشینی سریع گلوکز برای درمان که ممکن است شامل دادن مخلوط آب و گلوکز یا دستور دادن غذا در فواصل زمانی کوتاه باشد گاهی ممکن است نوزاد احتیاج داشته باشد به او وریدی گلوکز داده شود.

سطح گلوکز نوزاد بلافاصله بعد از درمان مانیتور می شود که اگر دوباره هیپوگلیسمی اتفاق افتاد دیده شود.

پیشگیری از هیپوگلیسمی در نوزاد:

راهی برای جلوگیری از هیپوگلیسمی وجود ندارد، فقط باید به دقت مواظب علایم و رفتاری که زود ظاهر می شوند باشیم، کنترل دقیق مادران دیابتی می تواند در به حداقل رساندن کاهش مقدار گلوکز جنینی کمک کند.


 منبع: ...

تهیه از : سونا قرنجیک دانشجوی پرستاری ، واحد درسی نوزاد بیمار . دانشگاه علوم پزشکی گلستان





سوال شده است:

 خیلی نگران نوزادم هستم.
دختر یک ماهه ام در یک مراسم مهمانی  شش ساعت بی وقفه خوابید، من دوبار اقدام به شیردهی کردم ولی به میزان خیلی کمی شیر خورد اون هم در خواب. در همان شب دخترم یک حالی نمی دونم چطور بگم یک حالتی مثل لرزش اندام یا تشنج خفیف دست داد که شدیدا باعث نگرانیم شد و هرچی تلاش به بیداری دخترم می کردم نتیجه نمی داد فقط چشمش را گاهی باز می کرد و می بست. همان شب به یک دکترعمومی نشان دادم و ایشون گفتن رفلکساش عادیه. من احتمال دادم که قندخونش به خاطر نخوردن شیر به مدت طولانی افت کرده.
حالا سوالم این هست که در صورت تشنج ایا تاثیری روی مغز دخترم گذاشته شده یا نه؟



پاسخ

تشنج با لرزش خفیف اندام متفاوت است. لرزش خفیف اندام می تواند در نوزادان سالم هم رخ دهد و اغلب دلایل ساده ای موجب ایجاد آن می شود از جمله افت قند خون به دلیل گرسنگی و یا تحریکات محیطی و حتی در خواب رخ می دهد، اثر سویی روی مغز ندارد. با این علائمی که دادید به نظر نمی رسد که تشنج رخ داده باشد.


گالری تصویر نوزادان دانشکده پزشکی دانشگاه استنفورد. این جا کنید.
تصویری از نوزادی در حال لرزش های خفیف اندام ها یا جیترنس را نشان می دهد


شایع ترین علت کاهش قند خون است. گاهی اوقات قندخون طبیعی است و جتنرنس گذرا می باشد یک یافته  بدون علت مشخص. سایر علل پزشکی که سبب جتنرنس می شوند را نباید فراموش کرد از قبیل کاهش کلسیم, سندرم محرومیت (در نوزادان مادرانی که در بارداری مواد مخدر مصرف می کردند)


تصویر دیگری از نوزادی در حال لرزش. این جا کلیک کنید. به نقل از دانشگاه استنفورد


این نوزاد در معاینه فیزیکی جیتنرنس مستمر و شدید داشت.
جتنرنس در این مورد با تحریک پذیری و تب خفیف و مشکل در تغذیه همراه بوده است.
 سندرم محرومیت (از مواد مخدر) ناشی از مصرف دارو توسط مادر علت این مساله بوده است. دوازده ساعت بعد از درمان همه این علائم برطرف شد.



Seizure Activity
این ویدئو حرکات تشنجی در نوزاد را نشان می دهد.  برخلاف جتنرنس حرکت تشنجی را نمی توان با گرفتن اندام درگیر متوقف ساخت. هر نوزادی دچار تشنج به ارزیابی و بررسی دقیق نیاز دارد. تشنج یک یافته جسمی  مرضی (پاتولوژیک) می باشد.  این جا کلیک کنید.

Seizure Activity
در کلیپ ویدئویی همان نوزاد نشان داده می شود. همراه با حرکات بازو فعالیت در پاها نیز دیده می شود. اغلب به این حالت حرکت دوچرخه ای گفته می شود. یکی از تظاهرات تشنج است. کلیک کنید.



کلیپ ویدئویی حرکات تشنجی نوزاد
به صورت مکیدن به عنوان یکی از تظاهرات تشنج
می تواند به دلیل صدمات ایسکمیک (نرسیدن خون کافی به مغز) یا اختلالات متابولیک، ناهنجاری های سیستم عصبی مرکزی و سندرم محرومیت از مواد باشد. کلیک کنید.










+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم مهر 1387ساعت 4:51 بعد از ظهر  توسط لیلا جویباری  |