دانش پرستاری: از کلاس درس تا جامعه

نوزاد نارس با وزن گيري نامناسب


اسرا ساکن روستای ... تحت پوشش مرکز بهداشتی ... در اولین مراجعه جهت پایش رشد و مراقبت به دلیل  صدک رشدی پایین، وزن 1950گرم،  قد 44سانتی متر، دور سر31سانتی متر  به پزشک ارجاع داده شد.

نوزاد طی زایمان طبیعی نارس با وزن1470 گرم، قد 41 سانتی متر و دور سر 28 سانتی متر متولد شده و به مدت سی و دو روز در بیمارستان بستری در انکوباتور بوده است. قطره مولتی ویتامین داده شد و آموزش های مورد نیاز در مصرف قطره و همچنین آموزش شیردهی به مادر داده شد. مادر شیرخوار بی سواد و خانه دارمی باشد، آموزش به صورت گفتاری صورت گرفت. طی مراجعه بعدی پس از یک ماه وزن نوزاد به 2300 گرم و قد به 51 سانتی متر رسیده است.

هر ساله حدود 21 میلیون نوزاد با وزن کمتر از حد طبیعی در جهان متولد می شوند که اکثریت آنها در کشورهای در حال توسعه می باشند. هر وزن هنگام تولد کمتر باشد شانس زنده ماندن کمتر خواهد بود. وزن هنگام تولد کمتر از 2500 گرم با عنوان وزن کم هنگام تولد یاد می شود. تغذیه نامناسب باعث ضعف بهداشتی مادران می شود که عوارض آن شامل تاخیر رشد داخل رحمی،سقط جنین،زایمان زودرس و بخصوص وزن کم زمان تولد می باشد.

پیشرفتی که در میزان توجه و مراقبت های دوران بارداری و نوزادی صورت گرفته سبب کاهش مرگ ومیر نوزادان گردیده ولی هنو تغییر قابل توجهی در وقوع وزن کم هنگام تولد روی نداده است.

از  دیگر علل می توان به زایمان سزارین اشاره کرد که بطور چشمگیری در حال افزایش است. بررسی آمارها نشان می‌دهد تولد نوزاد به روش سزارین، در سال ۱۹۷۰، تنها ۵ درصد تولدها را شامل می‌شده؛ در حالی که این آمار در سال ۲۰۰۶، به ۳۱ درصد رسیده است.

در آمار تولد نوزادان نارس نیز آمار مشابهی وجود دارد، چنان‌که در سال ۱۹۸۰، ۱۳ درصد نوزادان قبل از موعد به دنیا می‌آمدند، در حالی که در سال ۲۰۰۶، بیش از ۳۰ درصد زایمان زودرس اتفاق افتاده است.


تولد نوزاد نارس با عوارض گوناگونی همراه است. اولین مشکل، که شدیدترین و حیاتی‌ترین آن هم هست، تنفس مشکل‌دار این کودکان است،  نوزاد مبتلا به وضعیتی است که اصطلاحا به نام سندرم زجر تنفسی معروف است که می تواند عوارضی همچون عقب ماندگی ذهنی، کوچک شدن مغز و بعدها در دوران مدرسه، اشکال در یادگیری و کند شدن انجام فعالیت های مدرسه ،همچنین فلج اندام ها و تشنج را در پی داشته باشد.

متوسط وزن هنگام تولد 3.5 کیلوگرم، متوسط قد 50 سانتی متر و متوسط دور سر 35 سانتی متر می باشد.

رشد در سال اول خصوصا در 6 ماهه اول خیلی سریع می باشد. شیرخواران 680 گرم ماهیانه تا 5 ماهگی افزایش یافته و وزن تولد حداقل 2 برابر می شود. افزایش وزن در  6 ماهه دوم به نصف میرسد. در یک سالگی وزن تولد شیرخوار 3 برابر می شود و به طور متوسط 9.75 کیلوگرم است. شیرخوارانی که پس از 4 تا 6 ماهگی از شیر مادر تغذیه می شوند افزایش وزن آنان کمتر از آنهایی است که از شیر خشک استفاده می کنند.

 افزایش قد ماهیانه 2.5 سانتی متر در 6 ماهه اول بوده و در 6 ماهه دوم نصف آن می باشد. افزایش قد بصورت جهشی است. قد متوسط 65 سانتی متر در 6 ماهگی و 74 سانتی متر در 12 ماهگی می باشد.

رشد سر سریع بوده و نشان دهنده  رشد مغز می باشد. در 6 ماهه اول دور سر تقریبا ماهیانه 2 سانتی متر تا 3 ماهگی و ماهیانه 1 سانتی متر در 6-4 ماهگی و 0.5 سانتی متر درذ 6 ماهه دوم می باشد. اندازه متوسط 43 سانتی متر در 6 ماهگی و 46 سانتی متر در 12 ماهگی می باشد.

از لحظه تولد تا پايان 6 ماهگي شير مادر به تنهايي تمام نيازهاي غذايي شير خوار را تا مين  مي کند  واز 15 روزگي به بعد بايد علاوه بر شير مادر روزانه قطره مولتي ويتامين 25 قطره يا ويتامين A+D 20قطره  به کودک داد . در اين مدت کودک به آب ،آب قند و هيچ چيز ديگري بجز شير مادر احتياج ندارد .

آغوز شيري که چند روز اول بعد از زايمان ترشح مي شود با وجود اينکه حجم کمي دارد براي تامين نيازهاي کودک کافي است همچنين داراي موادي است که کودک را در مقابل بيماريها وعفونتها مقاوم مي کند از مزاياي ديگر شير مادر آن است که براحتي قابل هضم مي باشد و ايجاد حساسيت وآلرژي نمي کتد. شير مادر ضريب هوشي کودک را افزايش مي دهد واز لحاظ اقتصادي نيز به صرفه است. در اين مدت هر زمان وهر چند بار که کودک تقاضا کند بايد شير مادر در اختيارش قرار گيرد.

- شير مادر از ابتلاء به بسياري از بيماريها  جلو گيري مي کند. در ماههاي اول تولد که شير خوار بيش از ساير مواقع در معرض خطر است ،شير مادر او را از ابتلاء به بسياري از بيماريها حقظ مي کند . تغذيه با شير مادر ابتلا به بيماريهاي اسهالي وعفونتهاي تنفسي و مرگ ناشي از آنها را به شدت کاهش مي دهد. ضمنا" از ابتلاء به عفونتهاي گوش مياني مننژيت وعفونت دستگاه ادراي مي کاهد . ميزان ابتلا به آسم ، اگزما وانواع شيرخواراني که از شير مادر استغاده مي کنند بسيار کمتر است. بويژه در خانواده هايي که پدر يا مادر ويا يکي از افراد خانواده مبتلا به نوعي بيماري آلرژيک هستند تغذيه کودک با شير مادر نجات بخش است.

تداوم شيردادن از سينه مادر با فواصل کوتاه مهمترين عامل ترشح و افزايش شير مادر مي باشد، لذا بهيچ عنوان نبايستي به نوزاد شيرخشک داد ، مگر در موارد استثنايي که  بايستي حتما توسط پزشک توصيه شود.

در پایان 6 ماهگی نیازهای کودک به خاطر رشد سریع جسمی،تنها با شیر مادر تامین نمی شود و لازم است علاوه بر شیر مادر تغذیه تکمیلی نیز شروع شود.


منابع

-درسنامه پرستاری کودکان ونگ                    سونیا آرزومانیانس

-پرستاری بهداشت جامعه                             اسحق ایلدرآبادی

-پرستاری بهداشت مادران و نوزادان                میترا ذوالفقاری

 


تهیه: بهزاد حسن اقدم  دانشجوی پرستاری، واحد درسی کارورزی بهداشت جامعه ، گرگان

 

[ دوشنبه بیست و پنجم خرداد 1388 ] [ 5:21 بعد از ظهر ] [ لیلا جویباری ] [ ]