معرفی مورد
بیمار پسری چهار ساله و فرزند دوم خانواده است که مادرش ذکر می کند از دو ماه پیش به دلیل تب، سردی دستها و پاها و دیسترس تنفسی در بیمارستان قزاقستان بستری شد. ابتدا در بخش عفونی و سپس در بخش جراحی بستری شد. سپس در بخش مراقبت های ویژه به مدت سه روز به علت مشکلات تنفسی تحت مراقبت قرار گرفت. در بخش مراقبتهای ویژه تشخیص پلورال افیوژن داده شد و مایع را خارج کردند. کلا دوازده روز در آن بیمارستان بستری بود. سپس دستور دادند که به مدت یک ماه تحت نظر خانه بهداشت باشد. در خانه بهداشت دستور پنج جلسه فیزیوتراپی برای کودک داده شد. در روز سوم بیماری کودک عود کرد و تحت درمان با سفازولین و چند داروی دیگر قرار گرفت. آزمایش خون انجام شد. برای کودک تشخیص کم خونی فقر آهن را دادند.
برای بیمار گرافی ریه انجام شد. مجددا پلورال افیوژن مشاهده شد. به همین دلیل بیمار را جهت ادامه معالجات به ایران آوردند. در هنگام بستری در بیمارستان طالقانی گرگان، بیمار علائم کم اشتهایی داشت اما سرفه، اسهال و استفراغ مشاهده نشد. در بررسی سونوگرافی قفسه سینه ضایعه لوکالیزه ای در مجاورت قفسه صدری مشاهده شد. ناحیه اکوژن با قطر تقریبی 2.5 در ناحیه فوقانی راست قفسه سینه قرار داشت. در بررسی سونوگرافی شکم، کبد با سایز تقریبی 98 بوده و اکوی نرمال داشت. سایر اجزای شکمی نیز اکوی نرمال داشتند. در آزمایش میزان آلکالین فسفاتاز 404، بیلیروبین توتال 0.6 و بیلیروبین مستقیم 0.5 گزارش شد. سایر فاکترها نرمال بودند. در آزمایش خون صورت گرفته، تعداد گلبولهای سفید کودک 14500، میزان هموگلوبین 9.4 و میزان هماتوکریت 30.7 گزارش شد.
در بررسی های انجام شده تشخیص کیست هیداتیک داده شد. علائم حیاتی، بیمار در زمان بستری در بیمارستان طالقانی نرمال بود و تب نداشت، فشار خون وی 10 بر 6 میلی متر جیوه بود. بیمار در بیمارستان تحت درمان دارویی با داروهای قرص آلبندازول 125 میلی گرم، سرم قندی نمکی به میزان 1200 میلی لیتر به علاوه 24 میلی اکی والان کلراید پتاسیم، آمپول وریدی کلیندامایسین 150 میلی گرم و آمپول وریدی سفتازوکسیم 750 میلی گرم قرار گرفت. بیمار با داروهای پرازیکوانتال و آلبندازول مرخص گردید. در رادیوگرافی که در زمان پیگیری برای بیمار انجام شد مشخص شد که اندازه کیست کوچک نشده است و بیمار برای عمل جراحی جهت برداشت کیست به بیمارستان فرستاده شد.
کیست هیداتیک
بیماری هیداتیک یکی از بیمار ی های شایع در خاورمیانه، استرالیا و آمریکای جنوبی است و در کشورهای در حال توسعه یکی از مشکلات بهداشتی محسوب می شود. این بیماری از طریق بلع تخم انگل Echinococcus Granulosus به انسان منتقل می شود (1).
سه گونه اکینوکوکوس وجود دارد که سبب بیماری هیداتیک می شود: گرانولوزوس که شایعترین گونه است. مولتی لکولاریس و الیکارتوس که در تعداد کمی از موارد دیده می شود. بعد از خوردن، تخم ها در دئودنوم باز می شود و یک انکوسفر آزاد می کند که حاوی قلاب است و جدار روده را سوراخ و وارد جریان خون می شود و از طریق آن به احشای مختلف از جمله کبد و ریه می رسد و در آنجا به مرحله لاروی رسیده و کیست هیداتید را می سازد (2). کرم بالغ در روده سگ و سگ سانان استقرار دارد و انسان و دام ها با خوردن تخم انگل که با مدفع سگ دفع گردیده به کیست هیداتیک مبتلا می شوند (3). کیست های هیداتیک معمولاً بصورت توده های فضاگیر کبد (65درصد) و ریه (15درصد) را درگیر می کنند (4). هر چند تمام ارگان های دیگر ممکن است گرفتار شوند ولی این گرفتاری معمولا
در صورت وجود احتمال بیماری هیداتیک، باید از بیوپسی پرهیز کرد چرا که از یک سو احتمال آلودگی مسیر بیوپسی وجود دارد و از سوی دیگر بیمار ممکن است با خطر شوک آنافیلاکتیک مواجه گردد . جراحی و خارج نمودن کیست درمان انتخابی این بیماری محسوب می شود (9). آلودگی کیست هیداتیک در مناطق مختلفی از جهان وجود داشته و کشور ایران در کمربند آندمیک این بیماری قرار دارد (10). در مطالعات مختلف صورت گرفته در ایران آلودگی سگ ها به اکی نو کوکوس گرانولوزیس(4.3)، آلودگی دامها به کیست هیداتیک (6.5) و نیز آلودگی انسان به کیست هیداتیک (8.7) نشان داده شده است. استان چهار محل و بختیاری به لحاظ وجود سگ های ولگرد و هم چنین رواج دامپروری منطقه بالقوه ای برای آلودگی کیست های هیداتیک می باشد (11). از آنجایی که از طریق نظارت بر دفع فاضلاب انسانی جهت محدود کردن پخش تخم انگل در طبیعت، نظارت بر مواد غذایی و علوفه دانها از لحاظ عدم آلودگی به تخم انگل، بررسی دقیق گوشت ها قبل از ورود به بازار و نابود کردن گوشتهای آلوده و فریز در دمای منهای 18 درجه سانتیگراد و پخت آن تا دمای پنجاه درجه سانتیگراد که هر دو نوع کیست را در بافت می کشد، می توان به پیشگیری از انتقال عفونت پرداخت به نظر می رسد که قطع چرخه زندگی انگل از این طریق می تواند نقش مهمی در پیشگیری و کنترل بیماری داشته باشد (12).
منابع. در دفتر مجله فراز محفوظ است
سمیه صرافی خیرآبادی ، دانشجوی مامایی دانشگاه علوم پزشکی گلستان
استاد راهنما: مشد بردی یلقی کارشناس ارشد پرستاری کودکان
ارائه برای کارآموزی کودکان
بسم الله الرحمن الرحیم