دانش پرستاری: از کلاس درس تا جامعه

بیمار ح.ح  43 ساله با شغل کارگری با تشخیص فتق اینگوینال چپ در بخش جراحی مردان بیمارستان ... گرگان بستری می باشد. بیمار با علامت درد شدید هنگام فعالیت مراجعه کرده است.  سابقه حساسیت دارویی غذایی گزارش نمی کند، مصرف مواد مخدر ندارد، سابقه جراحی LIH  و RIH دارد. جواب آزمایشات CBC، Cr، Na، K  نرمال است.در معاینه بالینی با اجرای مانور والسالوا توسط بیمار  توده ای اندازه تخم مرغ  مشاهده و لمس می شود، رادیو گرافی لگن فتق را بوضوح نشان می دهد. مراقبت های قبل از عمل صورت گرفت، به بیمار آموزش لازم در مورد تغییر شغل و خودداری از انجام فعالیت های سنگین داده شد.

فتق های جدار شکم انواع مختلف و علل مختلفی دارد . شایع ترین فتق جدار شکم فتق اینگوینال یا مغبنی (کشاله ران) می باشد که بیشتر در سمت راست دیده می شود.

فتق های جدار شکم علل مختلفی دارند ولی به 2 گروه مادرزادی و اکتسابی تقسیم می شوند . علل مادرزادی که بیشتر به علت نقص ژنتیکی در تشکیل سیر آناتومیکی بیضه ها می باشدو در کودکان حتی موقع تولد دیده می شود و حتی ممکن است حاوی مایع نیز باشد. فتق های اکتسابی بیشتر در سنین بالاتر دیده می شود و از علل آن سیگار، فعالیت سنگین، مشکلات ریوی و سرفه های مزمن، مشکلات عضلانی، سابقه جراحی های ناحیه و ..... می باشد. البته فتق هایی که در سنین جوانی ایجاد می شود نیز ممکن است علت مادرزای داشته باشد.

فتق ها ممکن است بعد از جراحی دوباره عود کنند که بستگی به روش عمل جراحی دارد. گاهی در جراحی فتق از مش یا یک توری مصنوعی استفاده می شود تا از فتق حمایت شود که گاهی باز هم عود می کند.

شایعترین عارضه فتق، درد محل عمل می باشد که گاهی تا یک سال باقی می ماند و آزار دهنده است که مصرف مسکن ها و پوشیدن شورت های محکم که بیضه ها را بالا ببرد می تواند کمک کننده باشد.

خونریزی و تورم ناحیه عمل  از عوارض دیر رس جراحی می باشد که عموما احتیاج  به اقدام خاصی ندارد و با درمان علامتی (کیسه آب گرم و مصرف مسکن) بهبود می یابد، نکته اینجاست که بیمار نباید فعالیت های سنگین را بلافاصله بعد از جراحی شروع کند چون احتمال عود فتق را زیاد می کند.

عفونت های زخم هم مانند هر زخم دیگر ممکن است اتفاق بیافتد. سوزش و خارش ناحیه عمل از عوارض دیگر می باشد که اهمیت چندانی ندارد.

در جراحی فتق های دو طرفه در مواردی  که  روش جراحی غلط باشد عقیمی نیز دیده می شود که بسیار نادر است.

در کل ورزیده بودن عضلات شکم از عود فتق ها جلوگیری می کند. اصولا فتق های کشاله ران در افرادی که عضلات شکمی شلی دارند بیشتر دیده می شود. زمان ایجاد روابط زناشویی پس از عمل ربطی به عمل نداشته و هر وقت بیمار درد نداشته باشد می تواند رابطه جنسی برقرار کند. بیشتر بیماران قادرند 2-1 روز پس از عمل مرخص شده و به خانه بروند و فعالیت های خود را 5-3 روز بعد از سر گیرند ولی از انجام کارهای سنگین حداقل تا  دو ماه  و بطور معمول تا شش ماه پرهیز نمایند.

در صورت رفع ترشح، پس از 48 ساعت نیاز به تعویض پانسمان نمی باشد اما در صورت ادامه ترشح، پانسمان روزانه انجام می گیرد.

با نظر پزشک پس از 10-7 روز بخیه ها کشیده می شوند.

کلا در فتق ها مسئله مهمی که باید در نظر گرفته شود آن است که محتوی فتق شامل چه ارگانها و عناصری می باشد. فتق های جدار شکم بیشتر شامل ارگانها ی داخل شکم و روده ها و امنتوم ها( چادورینه) می باشد و باید به آن دقت کرد. فرقی ندارد که فتق به چه دلیل ایجاد شده باشد بلکه باید در هر صورت تحت جراحی قرار گیرد.

در مورد فتق های کشاله ران ممکن است از يک توده کوچک شروع شده و یا تا داخل کیسه بیضه پيشرفت کرده و حتی باعث بزرگ شدن کیسه بیضه ها شده و گاهی تا اندزه یک توپ بسکتبال بزرگ شود که روده های بیمار را نیز در بر گیرد .

 مسئله ای که مهم است این است که تا وقتی که این توده ها متحرک هستند مشکلی ندارند ولی گاهی این توده ها گیر افتاده و باعث درد شدید می شودکه جزء اورژانس های پزشکی بوده و حتما باید جا انداخته شود (باید توده بیرون زده را به محل اصلی خود باز گرداند). البته جا اندازی فتق فقط در فتق های کشاله ران جایز است و تا دو بار ممانعتی ندارد اما فتق های دیگر تما باید تحت عمل جراحی قرار گیرند و جا اندازی جایز نمی باشد. البته جا اندختن فتق كشاله ران هم شرایطی دارد هنگامی که فتق گیر می افتد به علت انسداد روده درون آن و کاهش خونرسانی احتمال پاره شدن روده داخل فتق وجود دارد که در صورت پیشرفت این مشکل و سیاه شدن روده جا انداختن جایز نبوده و بیمار حتما باید بصورت اورژانس جراحی شود و یا هنگامیکه بعد از دو بار جا اندازی، جا نیافتاد فتق باید به صورت اورژانس جراحی شود.

 علائم ايسکمی (کاهش خون رسانی) و کم خونی و احتمال پارگی روده شامل درد کل شکم، تب، تهوع و استفراغ شدید و عفونت خونی می باشد که بیمار حتما باید تحت جراحی قرار گیرد.

فتق های اینگوینال (کشاله ران) در هر موقعی که تشخیص داده شود باید تحت جراحی قرار گیرند البته به جراحی اورژانس احتیاج ندارند (مگر در مواردی که اشاره شد) و باید به صورت سرپایی بیمار در اسرع وقت جراحی شود. در افراد پیر که حال عمومی خوبی ندارند و شرایط عمل جراحی را ندارند می توان محافظه کارانه رفتار کرد و بیمار را جراحی نکرد. ولی در موارد اورژانس باید این بیماران نیز جراحی شوند. در مواردی هم فتق کم کم بزرگ شده و داخل کیسه بیضه شده و گیر می افتد که به مرور زمان صورت می گیرد و از این فتق ها باید ترسید.

 محل برش فتق ها ي کشاله ران کمی پایینتر از برش آپاندیس روی شکم در هر دوطرف می باشد.

 منابع:

پرستاری داخلی جراحی

اصول جراحی شوارتز

اینترنت

تهیه و تنظیم: بهزاد حسن اقدم دانشجوی پرستاری، گرگان