بیمار پسر 2 ساله ای است با وزن 19 کیلوگرم که به علت زردی و بی حالی بدنبال مصرف باقلای خام از 2 روز قبل به اورژانس مرکز درمانی طالقانی گرگان آورده شده است. در بدو ورود بیمار کاملا رنگ پریده و پوست بیمار در مشاهده کاملا زرذ رنگ می باشد. بیمار یک نوبت استفراغ داشته و همچنین مادرش ذکر می کند در منزل یک نوبت تب 38 درجه نیز داشته که با پاشویه برطرف شده است. بیمار همچنین اسهال نیز دارد که سفیدرنگ و کف آلوده نمی باشد. ادرار بیمار به رنگ قهوه ای تیره می باشد. در بررسی های آزمایشگاهی هموگلوبین 5.3 و هماتوکریت 9.2 دیده شد. شمارش پلاکتی بیمار نرمال گزارش شد. بیمار افزایش سطح بيلي روبين غير كونژوگه نیز دارد.
فاويسم يکي از بيماري هایی است که مي توان نام بيماري "ارثي خوني" روي آن گذاشت که به علت کمبود يکي از آنزيم هاي گلبول قرمز ايجاد مي شود. گفته مي شود اين بيماري وابسته به جنس بوده و بيشتر در مردان ديده مي شود و اغلب در نواحي شمالي و جنوبي ايران شيوع بيشتري دارد و تا 4 درصد جمعيت عمومي نيز گزارش شده است.مصرف باقلا در این افراد سریعا گلبول های قرمز خون را لیز کرده و سبب کاهش محسوس سطح هموگلوبین خون فرد می شود. این کاهش سطح هموگلوبین سبب کاهش اکسیژن رسانی به بافت ها و در نتیجه در مواردی محدود مرگ فرد می شود. گلبول های لیز شده از طریق ادرار فرد دفع می شوند و همین سبب می شود رنگ ادرار بیمار کاملا تیره و به رنگ چای تیره در بیاید.
در تحقیقی توصیفی روی تظاهرات بالینی کودکان مبتلا به فاویسم مراجعه کننده به بیمارستان مفید تهران نشان داده شده شایع ترین تظاهر کلاسیک فاویسم آنمی همولیتیک می باشد. فردي که دچار هموليز مي شود، پس از تخريب گلبول هاي قرمز خونش، گلبول هاي قرمز جوان وارد گردش خونش مي شوند که همين پديده جوان شدن گلبول هاي قرمز خون، بيماري را کنترل مي کنند و افراد بستري در بيمارستان بيشتر از نظر ميزان آب و نمک خون، مورد کنترل قرار مي گيرند و در صورت نياز، به آنها خون تزريق مي شود.که در بیمار بالا نیز در 2 نوبت تزریق پک سل انجام شد. یک نوبت 110سی سی و یک نوبت 55سی سی.در نوبت دوم پس از تزریق هموگلوبین چک شد که 5.7 بود. علاوه بر این 1400سی سی سرم 24 ساعته حاوی 5سی سی پتاسیم کلراید و 20 سی سی بی کربنات سدیم نیز به بیمار داده شد.بیمار در صورت رسیدن سطح هموگلوبین به 11 و شفاف شدن کامل رنگ ادرار سریالی که جمع آوری می شود مرخص می شود.در هنگام ترخیص به خود فرد و در این مورد به والدین آموزش داده می شود که از مصرف باقلا جدا خودداری شود همچنین سایر مواد حساسیت زای ذکر شده.
منابع
ثمین علوی، سحر نوزاد، مونا حسینی، بررسی تظاهران بالینی و علایم آزمایشگاهی بیماران مبتلا به فاویسم بستری در بیمارستان کودکان مفید تهران. مجله بیماری های کودکان، سال 15، شماره 1، بهار 1384
اکبر کاظمی، فراوانی نسبی فاویسم در کودکان در مراجعیین به اورژانس مراکز پزشکی امین و الزهرا وابسته به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در طول سال 1374، مجله دانشکده پزشکی اصفهان
شیما دیانت نژاد، دانشجوی کارشناسی پرستاری، گرگان
بسم الله الرحمن الرحیم