دانش پرستاری: از کلاس درس تا جامعه

بررسي سلامت و معاينات فيزيكي
يكي از وظايف مهم پرستاران جمع آوري اطلاعات در مورد وضعيت سلامت مددجويان مي باشد. پرستار وضعيت سلامت را در خانه بهداشت، درمانگاه، مطب پزشك يا منزل مددجو يا بيمارستان انجام مي دهد. غربالگري سلامتي متمركز بر مشكلات مددجويان است. اگر در غربالگري سلامتي مشخص شود كه مددجو علايم بيماري دارد، وي را براي بررسي كامل تر جسمي ارجاع خواهند داد. بررسي كامل سلامتي شامل تاريخچه سلامتي و انجام معاينات جسمي مي باشد. تاريخچه سلامتي شامل مصاحبه جهت جمع آوري اطلاعات ذهني در مورد وضعيت مددجواست. معاينات جسمي از سر تا نوك انگشتان پا با بررسي هر سيستم بدن جهت جمع آوري اطلاعات عيني در مورد مددجو انجام مي شود. صحت بررسي پرستاري بر انتخاب نوع درمان و ارزشيابي پاسخ مدد جو به آن موثر است. تداوم مراقبت هاي سلامتي به مراقبت هاي دايمي عيني و بررسي كامل و جامع پرستاري بستگي دارد.

اهداف معاينه جسمي
معاينه جسمي بايد براساس نياز مددجو طراحي بشود. اگر مددجو بيماري حاد دارد، پرستار ممكن است فقط آن سيستم بدن را بررسي كند. معاينه كامل و جامع زماني صورت مي گيرد كه مددجو احساس راحتي داشته باشد. پرستار معاينات جسمي را براي موارد ذيل انجام مي دهد:
- جمع آوري اطلاعات اساسي در مورد وضعيت سلامت مددجو.
- تاييد، تكميل يا رد اطلاعات حاصل از تاريخچه سلامتي.
- تاييد تشخيص هاي پرستاري.
- قضاوت در مورد تغييرات وضعيت سلامت مددجو ودرمان.
-ارزشيابي نتايج حاصل از مراقبت.
ابتدا پرستار اطلاعات كامل در مورد وضعيت سلامت مددجو را از طريق تاريخچه سلامتي به دست مي آورد. ممكن است مددجو از مشكلات جسمي خود بي اطلاع باشد، بنابر اين معاينه كامل ضروري است حتي اگر تاريخچه كامل باشد. يافته هاي بررسي مي توانند موارد طبيعي را از غيرطبيعي آشكار كننند. براي تشخيص قطعي به يك بررسي كامل و جامع نيازمنديم.

حساسيت فرهنگي
در بررسي و معاينات جسمي،پرستاران بايد اختلاف فرهنگي مددجويان را نظر بگيرند. فرهنگ و آداب مختلف برانجام مراقبت هاي بهداشتي و رفتار هاي بهداشتي موثر هستند و توجه به آنها مهم است. در هنگام گرفتن تاريخچه پرستاري و معاينه جسمي بايد اعتقادات و رفتارهاي بهداشتي، استفاده از درمانهاي مختلف، عادات غذايي، ارتباط با فاميل و راحتي در نظر گرفته شوند. آگاهي از فرهنگ هاي مختلف و تفاوت هاي جسمي افراد براي پرستاران بسيا مهم است. برا مثال،بعضي از سياه پوستان گرفتار بيماري كم خوني سلول داسي شكل هستند.

بررسي جسمي همزمان با مراقبت پرستاري
معاينه بايد هماهنگ با مراقبت هاي معمول باشد.براي مثال،زماني كه پرستار بيمار را حمام روي تخت مي دهد،مي تواند قسمت هاي مختلف بدن را بررسي نمايد. اين معاينات زماني موثرند كه به طور مداوم انجام شوند. پرستار هر زماني كه با مددجو ارتباط برقرار مي كند بايد بررسي هاي جسمي را انجام دهد، در نتيجه قادر به جمع آوري اطلاعات بيشتر خواهد بود.

مهارت هاي بررسي جسمی
پنج روش مشاهده، لمس، دق، سمع و بوييدن براي معاينه جسمي استفاده مي شود.

مشاهده
مشاهده استفاده از بينايي،شنوا ي وبوياي جهت تعيين موارد طبيعي و غير طبيعي مي باشد.پرستار بايد علايمو يافته هاي طبيعي مددجويان در سنين  مختلف را بداند.مشاهده روشي ساده اتست اما كمتر مورد استفاده قرار مي گيرد.كيفيت مشاهده به توجه پرستار بستگي دارد.اگر پرستار در مشاهده عجله بكندبه يافته هاي غير واقعي يا نتايج نادرست خواهد رسيد. براي مشاهده دقيق قسمت هاي بدن، پرستاربايد نكات زير را رعايت كند:
-اطمينان از وجود نور مناسب.
- قسمت هاي مختلف بدن را در معرض ديد قرار دهد از وضعيت مناسب استفاده كند.
- تمامي قسمت هاي بدن از نظر اندازه، شكل، رنگ تقارن، وضعيت وموارد غير طبيعي مشاهده شوند.
- در صورت امكان هر كدام از نقاط مشاهده شده با نقطه مقابل مقايسه شوند.
- از نور اظافي مثل چراغ قوه  براي مشاهده برخي از نقاط بدن استفاده گردد.
- در مشاهده عجله نكنيد. به طور كامل به جزييات توجه كنيد.
بعد از مشاهده قسمت هاي مختلف بدن نياز به معاينه بيشتر است.غ البا روش لمس همراه يا بعد از مشاهده استفاده مي شود.

لمس
بررسي بيشتر قسمت هاي بدن از طريق لمس صورت مي گيرد كه توسط دستها انجام مي شود. قسمت هاي مختلف بدن جهت بررسي حساسيت و علايم جسمي خاص لمس مي شوند. لمس براي تمام قسمت هاي بدن قابل استفاده است. براي مثال، پوست از نظر درجه حرارت، رطوبت، ضخامت، تورگور، حساسيت، نرمي و زبري لمس مي شود. اعضاي داخلي بدن مثل كبد از نظر اندازه، شكل، حساسيت و نداشتن توده لمس مي شوند. پرستار از قسمت هاي مختلف دست براي تشخيص مواردي مثل ضخامت، وضعيت، توده ها و درجه حرارت بدن استفاده مي كند.
مددجو بايد در وضعيت راحت باشد، سفت شدن عظلات در هنگام معاينه مانع بررسي موثر مي گردد.

از مددجو بخواهيد آهيست و عميق تنفس كند تا عضلات شل شوند. بازوان را در طرفين بدنقرار دهد تا از سفتي عضلات هنگام معاينه جلو گيري شود.نقاط حساس و دردناك درآخر لمس شود. از مددجو بخواهيد نقاط حساس را نشان دهد وپرستار بايد به علايم غير كلامي ناشي از ناراحتي توجه كند.

براي مددجو لمس با دستان گرم، ناخن هاي كو تاه و به روش آرام مطلوب است. پرستار بايد آهسته و آرام لمس كند. لمس سطحي براي نقاطي مثل شكم جهت تعيين مناطق دردناك استفاده مي شود. دست پرستار بر روي ناحيه اي كه بايد لمس شود، قرار گرفته و طوري فشار وارد مي كند كه دست حدود يك سانتي متر فرو رود. در لمس سطحي بهترين حس زماني است كه فشار متوسط وارد شود. فشار به مدت طولاني و محكم باعث كاهش حساسيت دست ها مي شود. بعد از لمس سطحي، لمس عمقي انجام مي شود. لمس عميق براي تشخيص اعضاي داخلي شكم مورد استفاده قرار مي گيرد. پرستار در منطقه معاينه طوري فشار وارد مي كند كه دست حدود دو تا چهار سانتيمتر يا يك تا دو اينچ فرو رود. لمس عميق ممكن است با يك يا هر دو دست انجام شود. زماني كه پرستار از لمس دو دستي استفاده مي كند، دست حس كننده يا لمس كننده آرام و سبك بر روي پوست بدن مددجو قرار مي گيرد.بررسي درجه حرارت پوست بهتر است توسط پشت دست ها با انگشتان انجام شود، با توجه به اينكه پوست دست در اين نواحي نازك است، كف دست ها به ارتعاشات حساس تر هستند. پرستار توسط نوك انگشتان قسمتي از بدن را به طور سطحي گرفته و وضعيت پوست، تورگور و ضخامت بافت را بررسي مي كند.
پرستار نبايد بدون در نظر گرفتن وضعيت مددجو لمس كند. براي مثال،اگر مددجو شكستگي دنده دارد، لازم است مراقبت هاي اضافي براي حمايت از نقاط دردناك بكار روند. شرائين حياتي نبايد با فشار لمس شود، زيرا ممكن است باعث انسداد جريان خون گردد. پرستار براي انجام لمس بايد نقاط بدن را در نظر داشته و دليلي براي لمس كردن داشته باشد. همچنين قادر به تشخيص و تمايز باشد و بتواند آنچه را كه حس مي كند، تفسير كند.

دق
دق عبارت است از ضربه زدن با نوك انگشتان به بدن براي توليد ارتعاشي كه به بافت هاي بدن منتقل مي شود. نوع صداي ايجاد شده بعد از انجام دق نشانه محدود، اندازه و ضخامت ساختمان هاي زيرين است. ارتعاشات ناشي از دق از ميان بافت ها عبور كرده و خصوصيات صداي بر گشتي بستگي به وضعيت بافت زيزين دارد . پرستار با شناخت صداهاي ناشي از بافت هاي مختلف مي تواند حدود عضو، وجود توده يا وضعيت ارگانها و اندازه آنها را مشخص كند.صداي غير طبيعي ممكن است ناشي از وجود توده يا مايع و هوا در حفرات يا ارگانل هاي بدن باشد.

دق مستقيم، ضربه زدن به قسمتي از سطح بدن به طور مستقيم با يك يا دو انگشت مي باشد. در دق غير مستقيم انگشت مياني دست ضربه گيرنده يا پلكسي متر مماس و محكم بر سطح بدن قرار داده مي شودو با نوك انگشت مياني دست ضربه زننده يا پلكسور به قاعده مفصل انتهايي انگشت پلكسي متر ضربه زده مي شود. معاينه گر بايد سريع، سطحي و سبك با انگشت پلكسور ضربه بزند، در حالي كه ساعد و بازوبي حركت هستند. مچ دست بايد شل باشد تا ضربه را منتقل كند. اگر ضربه واضح نباشد، پلكسي متر محكم بر بدن قرار نگيرد، يا حركت كند يا اگر مچ دست بر سطح بدن تكيه كرده باشد،‌ صداي ناشي از دق خفه،  گنگ و يكنواخت مي شود. اينها موانع انتقال صدا به بافت هاي  زيرين هستند. تكرار دق در نواحي مقابل و نواحي ديگر بايد با همان قدرت و شدت باشد تا بتوان عمل مقايسه نواحي را انجام داد و صحت يافته ها را تاييد يا رد نمود.
معمولا ضربه سريع و سبك صدايي واضح توليد مي كند.

 صداهاي ناشي از دق پنج نوع هستند:
تمپان، رزونانس، هايپر رزونانس، دال و صاف. هر كدام از اين صداها مربوط به نوع بافت زيرين مي باشند و بايد در مورد شدت، فركانس، مدت زمان و كيفيت صدا بحث و قضاوت كرد.
سمع
عبارت است از گوش دادن به صداهاي توليد شده از ارگان هاي بدن براي تشخيص موارد طبيعي از غير طبيعي. بعضي از صداها را مي توان بدون گوشي و وسايل كمك كننده شنوايي شنيد، هر چند بيشتر صداها توسط گوشي شنيده مي شوند. در ابتدا دانشجو بايد صداهاي طبيعي توليد شده از قلب عروق، ريه و معده را بشناسد و سپس صداهاي غير طبيعي را از طبيعي خواهد شناخت. براي سمع صحيح، پرستار بايد خوب گوش كند و يك گوشي خوب داشته باشد و بداند چگونه از آن استفاده كند. بل گوشي براي شنيدن صداهايي با شدت فركانس پايين مثل صداهاي عروقي يا صداهاي توليد شده از قلب مناسب است. ديافراگم گوشي براي شنيدن صداهاي با فركانس بالا مثل صداهاي روده اي و ريوي مناسب است. صداهاي اضافي ممكن است توسط حركت لوله گوشي يا قسمتي كه روي قفسه صدري قرار مي گيرد، توليد شده از ارگان هاي بدن تداخل نمايند. در طول سمع، پرستار بايد متوجه خصوصيات زير در مورد صدا هاي تو ليد شده باشد:
- تكرار صدا
- بلندي يا شدت صدا
- كيفيت
- طول مدت
پرستار بايد منشا توليد صدا را در نظر داشته باشد. براي مثال، صداهاي شنيده شده از روي شكم مربوط به حركت دودي روده كوچك مي باشند. حركات دودي در هر چهار ربع شكم قابل سمع بوده و صداهاي منقطع و طنين انداز هستند. بعد از شناخت علت و مشخصات صدا ها، تفسير و جدا كردن صداهاي طبيعي و غير طبيعي و منشا توليد آنها آسان خواهد شد.
بوييدن
بويايي به تشخيص موارد غير طبيعي كمك مي كند، به طوري كه از طرق ديگر اين موارد قابل تشخيص نيستند. اين يافته هاي ناشي از بويایي و ديگر بررسي ها به پرستار امكان تشخيص موارد غير طبيعي خطرناك را مي دهد.

الهام شکوهی فر، دانشجوی ترم یک، واحد درسی فناوری اطلاعات