شنبه پنجم شهریور ۱۳۹۰ - ۱:۵۸ ب.ظ - دکتر لیلا (مهستی) جویباری -
همانطور که برای تدوین گایدلاین ها به تیم تدوین گر نیاز است، برای اجرایی شدن گایدلاین ها نیز به تیمی نیاز است که اعضای تشکیل دهنده ی آن می تواند همان افراد تشکیل دهنده ی تیم تدوین کننده گایدلاین باشد اما مطالعات مختلف توصیه می کنند بهتر است اعضای تیم اجرایی متفاوت از تیم تدوین گر باشد. اعضای تیم اجرایی گایدلاین باید از افرادی تشکیل گردد شناخت کافی از رفتارها دارند. رفتار شناسانی که با چگونگی تغییر رفتار و عملکرد انسان ها آشنایی کامل دارند. افرادی که از رسانه ها و بازاریابی اجتماعی آگاهی کافی دارند.
پس از تدوین گایدلاین ها، برای اجرای صحیح آن باید 4 فاز زیر را انجام داد:
2- آمادگی Preparation
3- تغییر رفتار Practice Change
4- تقویت Re-inforcement
آگاهی (Awareness)
آگاهی فاز اول برای اجرای گایدلاین ها می باشد. در این فاز فرد مخاطب راهکار بالینی مورد نظر مطلع می شود که گایدلاین تدوین شده است و وجود دارد.
این مرحله خود شامل 2 بخش است. انتشار(publishing) و اطلاع رسانی(informing) گایدلاین ها. گایدلاین ها را باید از طرق مختلف (مانند بوک لت، بروشور، اینترنت، وب سایت های معتبر و شناخته شده، ژورنال ها و مجلات حرفه ای، سی دی ها و نوارهای ویدئویی، رسانه های جمعی) در بین مردم منتشر کرد. اما انتشار گایدلاین ها به تنهایی نمی تواند ضمانت مطلع شدن مخاطبین گایدلاین را ایجاد کند، به همین دلیل پس از انتشار، باید گایدلاین ها را به دست مخاطبین خود برسانیم یعنی از طریق اطلاع رسانی ، مطمئن گردیم که گایدلاین ها در دست مخاطبین ما هستند. بدین منظور می توان گایدلاین را به مخاطب پست کنیم. گایدلاین را به صورت یک مقاله کامل درآوریم و اصل آن را در ژورنالهای معتبر چاپ کنیم. در روزنامه ها و مجلات محلی آدرس دهی کنیم که کجا می توانند به اصل گایدلاین دست پیدا کنند. با مدرسین دانشگاهها و دانشجویان تماس بگیریم و در اختیارشان بگذاریم. در کتابخانه های بیمارستان ها قرار دهیم. در بخش های بالینی بیمارستانها و درمانگاهها قرار دهیم.
آمادگی (Preparation)هر تغییر رفتار و تغییر عملکردی، آمادگی ها و تمهیدات خاص خود را می طلبد که اگر مهیا نگردد، اجرای گایدلاین به طور اثر بخشی صورت نخواهد گرفت. در این مرحله چگونگی استفاده از گایدلاین ها باید به مخاطبین گایدلاین به روش های مختلفی آموزش داده شود. مثلا می توان گایدلاین ها را در محتوای آموزشی و کریکولوم آموزشی دانشجویان وارد کرد. آموزش گایدلاین ها را می توان در قالب دوره های آموزشی به صورت بازآموزی یا آموزش مداوم برای مخاطبین مهیا کرد. سمینار ها و کنفرانس ها بهترین مکان ها برای آموزش گایدلاین ها هستند. گاهی ممکن است، در برخی از گایدلاین ها، از روش ها و تکنیک های خاص و جدیدی نام برده شود که مخاطب برای اجرای صحیح گایدلاین، باید آن تکنیک ها را آموزش ببیند. پس وجود کارگاههای آموزشی در این مورد می تواند کاربرد داشته باشد.
تغییر رفتار (Practice Change)
در این مرحله رفتار و عملکرد ناصحیح قبلی فرد مخاطب و استفاده کننده از گایدلاین، باید ذوب گردد. در این فاز تغییر رفتار صورت می گیرد اما قابل برگشت است. گایدلاین ها جزء سیاست های بالینی هستند، پس برای اجرای آن بصورت کشوری باید تلاش هایی صورت گیرد. مثلا داروهای فارماکوپه ملی و فارماکوپه ی بیمه ای، فقط از داروهایی که گایدلاین توصیه کرده است، باشد. استراتژی های لجستیک دارویی هم راستا با گایدلاین ها باشد. در این مرحله باید از استراتژی های تشویقی برای تغییر رفتار افراد استفاده کرد. مثلا به افرادی که در چارچوب گایدلاین ها طبابت می کنند جوایزی تقدیم کرد. می توان پزشک یا پرستار 5 ستاره را از بین افرادی انتخاب کرد که بر اساس گایدلاین ها طبابت می کنند. به موسساتی که پزشکانش را مجبور می کند براساس گایدلاین طبابت کند، جوایزی اهدا کرد. برای استان هایی که موسسات و بیمارستان ها و درمانگاههایش بر اساس گایدلاین ها خدمت ارائه می دهند بودجه ی بیشتری تخصیص داد. از طرفی برای تغییر رفتار از ابزارهای حاکمیتی نیز استفاده کرد. مثلا استانداردهای بالینی تنظیمی را در راستای گایدلاین ها تنظیم کرد. از ثبت نام های اجباری برای مشخصات بیماران و نوع بیماریشان و مراجعات آنها استفاده شود. تا برای ممیزی و ارزیابی عملکرد پزشکان راحت تر اقدام کنیم و اطلاعات مورد نیاز را جمع آوری کنیم. پایش عملکرد و ممیزی بالینی نیز می تواند یکی از بازارهای حاکمیتی باشد که با استفاده از آن تغییر رفتار افراد را موجب شد. برای اصلاح رفتار ها می توان از پیام های بازخوردی و یادآورهای بالینی که بر اساس نتایج حاصل از ممیزی تهیه می گردد استفاده کرد. با بررسی نسخ و دادن بازخورد به پزشکان بر اساس گایدلاین ها می توان باعث تغییر رفتار پزشکان گردید. ارزیابی های مجدد از قبیل بررسی مجدد پزشکان، تمدید مدرک تحصیلی، تمدید پروانه مطب، تمدید مجوز طبابت می تواند ابزاری حاکمیتی برای تغییر رفتار افراد بر اساس گایدلاین ها باشد. عقد قراردادها برای اصلاح رفتار پزشکان و پرستاران بسیار کارآمد است. به طوری که می توان مفاد قراردادها را طبابت براساس گایدلاین ها تعیین کرد.
تقویت (Re-inforcement)این فاز که فاز نگهدارنده است فرد را در چارچوب تغییر کرده باقی نگه می دارد. و از بازگشت به رفتار قبلی جلوگیری می کند. اثر یک رفتاری که تغییر می کند تا یک مدت زمانی باقی خواهد ماند و خیلی زود دوباره به حالت قبل برخواهد گشت. به همین دلیل از ابزار ممیزی و بازخورد به صورت مداوم باید استفاده کرد تا این تغییر رخ داده تثبیت گردد.
ارزشیابی توزیع و اجرای گایدلاین ها:
پس از مدتی از اجرای گایدلاین ها، برای پایش و اطمینان از اجرای صحیح گایدلاین ها این سوالات را باید پاسخ دهیم:
آیا همه ی مخاطبین از وجود گایدلاین آگاه شده اند؟
آیا مخاطبین دانش محتوای گایدلاین را کسب کرده اند؟
آیا از دیدگاه مخاطبین، این گایدلاین مفید و مرتبط با کار آنها هست؟
موانع اجرایی گایدلاین ها کدام اند؟
آیا این گایدلاین باعث تغییر رفتار ارائه دهنده مراقبت سلامت شده است؟
آیا این گایدلاین آنقدر انعطاف پذیر هست که در شرایط مختلف قابلیت اجرا داشته باشد؟
آ یا این گایدلاین توسط افراد مختلف، به شکل پایایی تفسیر شده است؟
پس از مدتی که گایدلاین ها در منطقه ای برای مخاطب ویژه ای اجرا می گردد باید این موارد را ارزیابی کرد تا متوجه شویم آیا گایدلاین مورد نظر باعث ارتقای پیامدهای سلامت گردیده است یا خیر.
پیامدهای بالینی کیفیت خدمات سلامت
رضایت بیماران و همراهان
رضایت استفاده کنندگان از گایدلاین
هزینه ها
هزینه- اثربخشی
دانشجو: فاطمه مهرآور (سومین المپیاد علمی دانشجویی، حیطه حاکمیت بالینی)
گردآوری: اسلایدها و سی دی های آموزشی دکتر شهرام یزدانی
بسم الله الرحمن الرحیم