مقدمه: درمانهاي مبتني بر تن آرامي نقش عمده اي در كنترل انواع استرس ها از جمله استرس شغلي دارد. تصويرسازي هدايت شده يكي از روش هاي مؤثر رواندرماني است كه حيطه هاي مختلف مداخلات روانشناسي كاربرد دارد يكي از مهمترين كاربردهاي آن در تن آرامي است كه در عين حال كمتر شناخته شده است. در تكنيك تصوير سازي هدايت شده از توانايي مددجو براي ساختن تصاويري از مكانها يا تجربه هاي لذت بخش استفاده مي شود. اين تصويرسازي مبتني بر تجارب قبلي فرد از زندگي مي باشد. روش آن شبيه يك نوع خود هيپنوتيزمي است.
يك محيط راحت و آرام و با حد اقل سرو وصدا و عوامل مزاحم، روش كار را تسهيل مي كند. قبل از تمرينات تصويرسازي هدايت شده اجراي ساير روشهاي تن آرامي به القاي يك وضعيت آرامشبخش كمك مي كند. اصولاً اين روش مستلزم برقراري يك تعامل مطلوب بين مددجو و پرستاري است كه ميخواهد تا با تشويق و ترغيب و پرسيدن سؤالات مناسب به او كمك كند تا يك تصوير ذهني راحت و آرام بخش را بسازد. هنگامي كه بيمار تكنيكهاي تن آرامي يا تصويرسازي را فراگرفت مي توان يك نوار كاست مختص بيمار تهيه كرد. اين نوار بعداً توسط مددجو براي خلق مجدد تصاوير ذهني و القاي وضعيت آرام بخش به كاربرده مي شود.اجراي روش در يك دورهء 15 الي 20 دقيقه معمولاً مدت مفيدي است. تصويرسازي از توانيي ذهني فرد براي ايجاد واكنش هاي فيزيولوژيك مطلوب استفاده مي كند. همانطور كه نگاه كردن به يك صحنهء دلهره آور در يك فيلم مي توادن ضربان قلب فرد را بالا ببرد به همين ترتيب تصويرسازي تونايي بدن براي آرامش را نسهيل كند. مددجويانم اغلب پس از استفاده از اين تكنيك دچار سرگيجه مي شوند. پرستاران بايد در خصوص تصوير سازي هدايت شده به عنوان يك مداخلهء پرستاري كه در موقعيتهاي مختلف به كار مي رود. آموزش ببينند و د رآن مهارت كسب كنند و به عنوان آموزش دهندگان بيمار همواره آمادگي اجراي آنرا داسته باشند.
هدف: هدف كلي اين مقاله شناساندن و بررسي كاربرد فن تصويرسازي هدايت شده براي كادر پرستاري و مامايي در تن آرامي و كاهش استرس شغلي مي باشد.
روش پژوهش: اين مقاله از نوع مروري بر متون بوده و به جمع بندي نتايج تحقيقيات سالهاي 2007-1994 در زمينهء تصويرسازي هدايت شده مي پردازد.
يافته هاي پژوهش: يونگ و همكاران (2004) در تحقيقي در خصوص تأ ثير روشهاي تن ارامي بر استرس سطح سلامت روان مديران پرستاري دريافتند روش تصوير سازي هدايت شده به عنوان يك روش تن آرامي شناختي همچون روش تن آرامي فيزيكي (انقباض و انبساط عضلاني) موجب كاهش سطح استرس و افزايش سلامت روان مديران پرستاري مي شود.
وان كوئيكن (2004) نشان دادند كه تدثير تصويرسازي هدايت شده پس از 5 الی 7 هفته درمان مداوم به حد اكثر خود مي رسد. ميلر (2003) نقش پرستاران در كاستن از درد ، اضطراب و ساير دلواپسيهاي بيماران با استفاده از تصوير سازي هدايت شده براي برسي سطح استرس پرستاران استفاده كرده اند. ديش و ديگران (2000) سودمندي اين روش كه توسط پرستاران متخصص باليني ارائه شده است را در بيماران جراحي كرونري نشان دادند.
بازو و مولر (1999) معتقد است در بسياري از موقعيتهاي بستري و سرپايي و مراقبت مزمن و مراقبت در منزل ع پرستاران مي توانند اين روش درماني را در بسياري از تشخيصهاي پرستاري به كار گيرند و براي تقويت قواي رواني خود نيز از ان بهره گيرند. رايدر و ديگران (1985) تاثير تصوير سازي هدايت شده را بر ريتمهاي حياتي و ريتم ترشح كورتيكواستروئيدهاي فوق كليوي (هورمونهاي استرس) در پرستاران برسي كرده و نشان مي دهد كه كه پرستارانيكه از اين روش استفاده كرده اند سطح كورتيكو استروئيد خون، شدت استرس، نوسانات ريتم هاي حياتي آنان كمتر و سلامت جسماني بهتري دارند. واينر (1994) در تحقيقي در خصوص بررسي اثرات تن آرامي به وسيله تصوير سازي هدايت شده بر كاهش ديسترس روانشناختي و ارتقاء رفتارهاي سلامت جويي كاركنان نتيجه مي گيرد كه اين روش تأثير چشمگيري بر گكاهش ديسترس و ارتقا رفتارهاي سلامت جويي كاركنان ندارد ولي در برخي افراد ممكن است مؤثر باشد در عين حال تحقيقات بيشتر را توصيه مي نمايد.
پژوهش ويپ(2003) مشخص مي سازد كه تصوير سازي هدايت شده به همراه تئاتر درماني و طنز درماني نگراني، اضطراب و خشم مراقبت كنندگان از بيماران رواني را كاهش مي دهد و صبر و اميد و نيروي رواني آنان را افزايش مي دهد.
نتيجه گيري: شغل پرستاري ذاتاً با استرس همراه است و استرس شغلي در سطوح مختلف كار پرستاري مطرح است. پرستاران براي ايفاي نقش حمايتي و درماني در قبال بيمار و براي حفظ سلامت خود بايد روشهاي مختلف تن آرامي و كاهش استرس آشنا باشند. تن ارامي بر اساس تصوير سازي هدايت شده يكي از راههاي مؤثر كاهش استرس است. اغلب تحقيقات انجام شده نشاندهنده اثربخشي اين تكنيك در كاهش استرس شغلي و افزايش سلامت روان پرستاران مي باشد.
ارائه در همایش سراسری کیفیت زندگی - تهران ۱۳۸۶
بسم الله الرحمن الرحیم